مقبره عمر خیام

آرامگاه یا بنای یادبود خیام نیشابوری از نقاط دیدنی و گردشگری شهر نیشابور و استان خراسان رضوی است که همه ساله مورد بازدید شمار زیادی از گردشگران داخلی و خارجی و دوستداران این شاعر، ریاضی دان و ستاره شناس بزرگ قرار می گیرد.

مقبره کنونی خیام، در باغی که امامزاده محروق، از نوادگان امام سجاد(ع) در آن واقع است، قرار گرفته‌. این باغ در زمان حیات خیام در محله شادیاخ نیشابور بوده و آرامگاه او اکنون همان جایی است که به قول نظامی عروضی هر بهار در آن گل‌ افشانی می شده است. باغ آرامگاه خیام که از باغ های دیدنی در ایران معاصر است، مجموعه ای از کتابخانه، موزه و مهمانخانه را داراست. در محوطه ورودی باغ تندیسی از حکیم عمرخیام نصب شده. مساحت این باغ بیست هزار متر مربع و طول بنای یادبود مشبک آن 18 متر است و اطراف آن را درختان کاج احاطه کرده اند.

آرامگاه خیام از ساختمان های شاخص طراحی شده در ایران است که تلفیقی موفق از عناصر سنتی و مدرن را به نمایش گذاشته. طراح و معمار این آرامگاه و محوطه پیرامونی آن مهندس هوشنگ سیحون می باشد. در کتیبه های لوزی‌ شکل و کاشی کاری شده بنای یادبود خیام، بیست رباعی از خیام به خط تعلیق توسط مرتضی عبدالرسولی در 1339 ه.ش نگاشته شده است، که تحت نظارت طراح و معمار بنا٬‌ مهندس سیحون انجام شده و نمونه ای منحصر به فرد از کاربرد خط تعلیق در کتیبه نگاری بناها به شمار می رود.خط تعلیق هر چند امروزه فراموش شده اما نخستین خط ایرانی است و در روزگار خیام در میان کاتبان کاربرد فراوانی داشت.

هوشنگ سیحون خود درباره این بنا چنین می گوید: "آرامگاه خیام در باغ امامزاده محروق نیشابور قرار داشت، اولین کاری که باید انجام می دادم این بود که به گونه ای طراحی کنم که آرامگاه خیام و امامزاده محروق تداخل پیدا نکنند. به همین منظور من برای باغ محوری عرضی تعریف کردم تا آرامگاه را که در گوشه شمال شرقی باغ قرار داشت از امامزاده جدا کنم. از طرفی دیگر در چهار مقاله عروضی گفتاری از خیام آمده که ایشان گفته اند: من آرزو دارم مزارم در جایی باشد که در بهاران برگ گل روی مزارم بریزد. بنابراین من مکانی در باغ را که اختلاف ارتفاع سه متری نسبت به درختان زردآلوی باغ داشت انتخاب کردم چون این مکان سه متر پایین تر قرار دارد، فصل بهار شکوفه های زردآلو روی مزار می ریزد. خیام ریاضیدان، منجم و ادیب بود؛ سعی داشتم که این سه جنبه شخصیتی در مزارش تجلی پیدا کند من ده پایه برای آرامگاه در نظر گرفتم، عدد ده اولین عدد دو رقمی است و پایه و اساس بسیاری از اعداد می باشد. از هر پایه دو تیغه بر پایه مدل ریاضی خاصی به صورت مورب بالا می رود و با دیگر تیغه ها برخورد می کنند و از رو به رو، بر روی پایه مقابلشان پایین می آید. همه این تیغه های مورب در محور عمودی وسط برج همدیگر را قطع می کنند. سطح پیچیده حاصله بر اثر یک فرمول ریاضی به وجود آمده که سمبل جنبه ریاضیات خیام است. از طرف دیگر تقاطع تیغه ها در سقف آرامگاه یک ستاره به وجود می آورد که سمبل ستاره شناسی خیام محسوب می شود."

هوشنگ سیحون مشخصات فنی بنا را نیز چنین توضیح می دهد: "استخوان بندی بنا فلزی و دارای روکش آلومینیوم خواهد بود. در قسمت سقف نوعی شیشه های ضخیم الوان و در متن قسمت بدنه با کاشی پشت و رو تزیین خواهد شد. زیر سازی بنا با بتون (concrete) و کرسی و پله ها با سنگ گرانیت و بدنه دیوار مجاور آبنماها با سنگ تراورتن و سنگ روی قبر از سنگ سیاه مشهد خواهد بود."

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}909{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید