گنبد جبلیه کرمان

گنبد جبلیه کرمان در خیابان شهدا، میدان صاحب الزمان قرار گرفته است. بر طبق روایات محلی، سال‌ها پیش در یکی از زاویه‌های این گنبدخانه، سنگ قبری بوده است که مردم کرمان به ویژه زرتشتیان، توجه خاصی به آن داشته اند که در سیل مهیب سال ۱۳۳۳ شمسی از میان رفته است.

عده ای معتقدند که این بنا مدفن سید محمد تباشیری است اما بعضی این نظر را تکذیب می کنند. عده ای هم می گویند، قبر دانیال حکیم مشهور به پیرمراد می باشد. بانی این بنا شناخته شده نیست. بعضی آن را از آثار اردشیر بابکان می دانند و بعضی می گویند، ابوعلی محمدبن الیاس در دوره سامانیان آن را مرمت کرده است. عده ای تاریخ ساخت بنا را قبل از اسلام دانسته اند. ویژگی های بنا، خصوصا روش انتقال از هشت ضلعی به گنبد، حاکی از آن است که گنبد بعد از دوره ساسانیان ساخته شده است، زیرا در هیچ یک از بناهای دوره ساسانیان انتقال از هشت ضلعی به گنبد با چنین مهارتی انجام نگرفته است. بعضی نیز معتقدند این بنا در دوره سلجوقیان ساخته شده است. به نظر می رسد که احتمالا بنا در سال ۵۸۲ در دست احداث بوده و به علت حمله غزها به کرمان ناتمام مانده است. و عده ای نیز می گویند این بنا مربوط به قبل از سلجوقیان می باشد.

گنبد جبلیه کرمان گنبدخانه‌ای با مقطع افقی هشت ضلعی است که همه قسمت های آن را، به استثنای گنبد، از قطعات بزرگ ساخته اند. گنبد این بنا دوپوش بوده یا اینکه سازنده قصد داشته که دوپوش باشد که این کار ناتمام مانده است. در ضمن در بالای قسمت شانزده ضلعی گنبد، یک حلقه پهن از آجر و سنگ ساخته اند که احتمالا پایه گنبد خارجی بوده است. در اطراف این بنا، هشت درگاه بوده است که در دهه های اخیر، برای استحکام بنا، آنها را مسدود کرده اند. در دوره معاصر، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی این بنا را مرمت کرده است. (منبع: الف-۱)

یک نکته ی مهم و جالب در ساخت این بنا، استفاده از شیر شتر در ساخت آن بوده است (البته برخی از کارشناسان و صاحب نظران این مورد را رد کرده و نپذیرفته اند). ارتفاع گنبد جبلیه کرمان هجده متر است و نمای بیرونی بنا در سه بخش ساخته شده است. فضای داخلی بنا ساده است و تنها برای تبدیل هشت ضلعی نقشه بنا به دایره ساقه گنبد، شانزده طاق‌نما یا قوس تیزدار ایجاد شده است و چهارچوبه نغول‌های داخلی در تیزه قوس نیز، گره‌خوردگی دارد که می‌توان آن را نوعی تزئین دانست.

برای مشاهده تصاویر بیشتر و همچنین مدارک فنی گنبد جبلیه کرمان (شامل: پلان ها، برش ها، مقطع ها و پرسپکتیو) به بخش گالری تصاویر این مطلب، در ادامه صفحه مراجعه نمایید.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1388{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید