برج علی آباد کشمر

برج علی آباد کشمر در روستای علی آباد، شهر بردسکن استان خراسان رضوی قرار دارد. از شخصیت مدفون در این بنا اطلاعی در دست نیست.

دونالد ویلبر در کتاب معماری اسلامی ایران دوره ایلخانان، جزئیات گچ بری برج علی آباد کشمر را شبیه به آثار سال 720 دانسته و نوشته که این بنا از برج رادکان جدید تر است. این برج از حیث سبک معماری شباهت زیادی به برج رادکان دارد. به همین دلیل تاریخ ساخت آن را در حدود اواخر قرن هفتم هجری قمری دانسته اند. برج از داخل مقطع افقی هشت ضلعی دارد و غرفه هایی دو طبقه در پیرامون آن ساخته شده است. غرفه های طبقه دوم گچ بری داشته اند که اکنون قسمتهای مختصری از آن باقی است. نمای خارجی متشکل از نیم ستونهای تزیینی با نقوش هندسی آجر و کاشی است. در بین این نیم ستون‌ها و گنبد بنا، قطار بندی با کاشی فیروزه ای رنگ دیده می شود. بنا گندی دوپوش دارد که پوش خارجی آن مخروطی شکل است. سردر برج کتیبه ای داشته است که اکنون اثری از آن نیست. (منبع: الف-۱) برج علی آباد کشمر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۱۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

برج علی آباد کشمر ۱۸ متر ارتفاع دارد و محیط خارجی آن ۴۲ متر و محیط داخلی آن ۲۱ متر می‌باشد. نمای خارجی بنا دارای پوششی مخروطی شکل است و از آجر ساخته شده‌است. این بنا دو پوششه می‌باشد و علاوه بر سقف مخروطی خارجی سقفی گنبدی به شکل عرق چین در داخل دارد و این دو گنبد از بخش میانی به هم متصل و در مرکز این پوشش‌ها دو روزنه تعبیه شده‌است که به منظور روشنایی و تخلیه هوا می‌باشد. پوشش دوم بسیار بلندتر از پوشش اول می‌باشد ارتفاع آن ۵ متر بالاتر است این بنا دوجداره‌است و از جدار داخلی طاق‌هایی به داخل بنا ساخته شده‌است. راهروی پلکانی و مارپیچ بین دو جدار صعود به پوشش اول را مهیا می‌کند و حدود ۵۰ پلکان دارد. بدنه بنا دارای دو قسمت است که قسمت پایین دوازده ضلعی است و پایه بنا را تشکیل می‌دهد قسمت بالای بدنه اصلی، دارای ۴۸ ترک به شکل نیم ستون می‌باشد. همچنین دوازده قاب آجری به شکل‌های لوزی در آن تعبیه شده‌است. بر روی این ترک‌ها و قاب‌ها اشکال هندسی از آجر و کاشی دیده می‌شود که جلوه خاصی به بنا داده‌است. کاشی‌ها نیز به رنگ فیروزه‌ای می‌باشد. در بدنه برج روزنه‌هایی به منظور روشنایی داخل بنا تعبیه شده‌است. بنا از داخل دارای سه طبقه‌است و ارتفاع تیزه اصلی گنبد تا کف ۳۱ متر است. این برج به آتشکده زرتشت نیز معروف است.

محققین با مطالعاتی که این برج انجام داده‌اند به این نتیجه رسیده‌اند که لحظه تحویل سال شمسی را از روی این برج در محل یکی از طاقچه‌های آن با استفاده از نور خورشید تعیین می‌کرده‌اند. این برج به هر منظوری ساخته شده بر کنار راه معروفی بوده‌است که مرکز ایران را به نیشابور متصل می‌کرده‌است و مسافران زیادی در گذر از این منطقه از آن دیدن کرده‌اند.

برای مشاهده تصاویر بیشتر و همچنین مدارک فنی برج علی آباد کشمر (شامل: پلان ها، برش ها، مقطع ها و پرسپکتیو) به بخش گالری تصاویر این مطلب، در ادامه صفحه مراجعه نمایید.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1355{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید