مقبره چهار پادشاهان

مقبره چهار پادشاهان یا مسجد چهار پادشاهان در خیابان سردار جنگل، تقاطع خیابان کاشف شهر لاهیجان استان گیلان قرار گرفته است. این بنا شامل چهار اتاق متوالی است که ایوان طویل ستون داری در مقابل آن قرار دارد.

در میانه اتاق غربی، مزاری هست که صندوق آن مورخ به ۶۴۷ است. در این اتاق مورخ ۱۰۱۵ بوده و اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می شود. اتاق شرقی بنا دو در دارد که یکی از آنها به تاریخ ۷۱۹ است. بر در دیگر این اتاق، که با استفاده از قسمت هایی از دری قدیمی ساخته شده، تاریخ ۸۲۰ ثبت است. در کتیبه یکی از دو صندوق مزار موجود در این اتاق، تاریخ ۸۲۹ قید شده. در اتاق دیگری در شرق بنا، چند سنگ مزار دیده می شود که قدیمی ترین آنها مورخ ۱۲۱۸ است. دو قرآن قدیمی نیز در این مقبره نگهداری می شود که یکی از آنها تاریخ ۸۸۳ دارد.

این بنا مقبره سید خرم کیا یا سید خور کیا، مقتول به سال ۶۴۷ است که بعدها چند تن از خاندان کیایی نیز در جوار او دفن شده اند. خاندان سادات کیایی در سال‌های ۷۶۳ تا ۱۰۰۰ در گیلان حکمرانی داشته اند و سید خور کیا نیز از همین خاندان بوده است. از القاب مذکور در کتیبه صندوق مزار معلوم می شود که سید خور کیا از پیشوایان دینی بوده و افراد این سلسله، پیش از آنکه به حکومت برسند، پیشوای مذهبی شیعیان در گیلان و مازندارن بوده اند. سید خور کیا در اتاق غربی مقبره مدفون است و در اتاق شرقی، سه مزار وجود دارد. یکی از آنها مرقد سید رضی کیا بن علی کیا حسینی، حاکم لاهیجان و متوفا به سال ۸۲۹ است. مزار دوم متعلق به سید ابی تراب رضا بن علی بن امیرحسین کیاست که از بزرگان سادات واولیای زمان خود بوده و نسب وی با پانزده فاصله به امام علی(ع) می رسیده است. وی نیز در سال ۸۲۹ و در همان روز وفات سید رضی فوت کرده است. مزار سوم مقبره سید علی بن امیر الحسینی، پدر ابی تراب رضا، است که احتمالا در سال‌های ۷۸۹ تا ۷۹۹ در گذشته است. رابینو به دفن سید حسن کیا و سید علی کیا و همچنین سید ابراهیم و سید عبدالله، پسر سید علی، در این محل اشاره می کند که در سال ۷۹۱ در جنگ کشته شده بودند. امروزه از مزار این افراد اثری نیست. در کتیبه های بنا، خواجه حاجی زنگی شاه ناظر، در سال ۷۹۱ و تاج الدین الثار، در سال ۸۲۰ و عبدالوحید واعظ، در سال ۱۰۱۵، به عنوان بانی قسمتی از مقبره معرفی شده اند؛ اما رابینو می نویسد که سیدهادی کیا پس از دفن کشتگلن جنگ سال ۷۹۱ در این محل، این بنا را احداث کرده است. بر اساس کتیبه های موجود، بانی صندوق مزار سید خود کیا حاجی علی بن شهاب الدین لاهجی بوده و کتیبه های صندوق مزار سید رضی کیا و سید ابی تراب به خط حسن بن علی صالحی جیلانی است. (منبع: الف-۱) مقبره چهار پادشاهان با شماره ۳۲۲ در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۱۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

مقبره چهار پادشاهان بخاطر این به این نام مشهور است که، یکی از دفن شده‌های این مکان سید رضی کیا پادشاه گیلان و سه نفر دیگر از اولیای مشایخ دین بودند و در ایران خصوصاً گیلان مرسوم بود که پیشوایان دین را پادشاه می‌نامیدند؛ لذا این سه نفر را نیز پادشاه خواندند و بدین جهت نام چهار پادشاه بر این مکان برگزیده شد.

بنای اصلی مقبره به شکل مستطیل با چهار اتاق و ایوان در جهت شمالی است ایوانی به طول ۲۹.۷۴ متر و پهنای ۵.۳۳ متر است. ورودی بنا از دو طرف است. بنای اصلی آن در ضلع جنوبی حیاط واقع شده‌. ایوان بزرگی با شش ستون در ضلع شمالی بنا قرار گرفته، ستون‌های آن به ارتفاع ۸۰ سانتی‌متر کاشی‌کاری شده که کاشی‌های استفاده شده در این بنا مربوط به دوره قاجاریه است. اتاق و ایوان از سفال و ستونها نمایی از سنگ دارند. داخل مقبره تاریک است و این امر بر حالت عرفانی و روحانی آن می‌افزاید. این بنا بامی سفالین دارد و صندوق‌های چوبی قبور به زیباترین شکل منبت کاری و گره چینی و متبرک به آیات الهی شده‌اند. در حاشیه بالایی ایوان اشعار ترجیح بند محتشم کاشانی به شکل گچ بری به خط نستعلیق نوشته شده است. بر روی دیوار ایوان نیز مراسم مذهبی به تصویر درآمده است. در اطراف اتاق سید خورکیا نقاشی‌هایی زیبا از میدان رزم کربلا و سواران آن حادثه دیده می‌شود. کاشی کاری‌های هفت رنگ و با نقوش گل و مرغ از دیگر زیبایی‌های این بناست. جالب است که در نقوش دیوارها از نمادهای مختص گیلان و نقوش دیواری استفاده شده.

برای مشاهده تصاویر بیشتر و همچنین مدارک فنی مقبره چهار پادشاهان (شامل: پلان ها، برش ها، مقطع ها و پرسپکتیو) به بخش گالری تصاویر این مطلب، در ادامه صفحه مراجعه نمایید.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1351{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید