مقبره سه گنبد ارومیه

 مقبره سه گنبد ارومیه در خیابان سه گنبد، کوچه ششم شهر ارومیه استان آذربایجان غربی قرار گرفته است. بر سردر این مقبره، سه کتیبه به خط کوفی بر سنگ منقوش است که در کتیبه سوم، تاریخ ۵۸۰ دیده می شود.

شخصیت مدفون در مقبره سه گنبد شناخته نشده است. برخی این بنا را مقبره یکی از سرداران دوره سلجوقیان دانسته اند که نام و نشانی از او در دست نیست. بانی و دیگر متولیان ساخت بنا شناخته نشده اند. مشکور در کتاب نظری به تاریخ آذربایجان و آثار باستانی و جمعیت شناسی آن در وجه تسمیه این بنا می نویسد که بر بالای زیرزمین و اتاق مقبره، بیش از دو گنبد نمایان نیست و احتمالا بر روی گنبد اصلی، گنبدی کوچک تر ساخته بوده اند و از این رو، به سه گنبد شهرت یافته است. او می افزاید که عده ای در شهرت این بنا به سه گنبد گفته اند که دو بنای دیگر در مجاورت روستای چهریق در نزدیکی سلماس وجود داشته است و مجموع این سه بنا را سه گنبد می خوانده اند. آندره گدار در کتاب آثار ایران آورده است که با آنکه در زمان ساخت این بنا استفاده از کاشی رواج داشته است، در این مقبره کمترین اثری از رنگ آمیزی دیده نمی شود.

براساس کتیبه موجود، این مقبره از آثار نیمه دوم قرن ششم هجری قمری، دوره سلجوقیان است. مقبره سه گنبد ارومیه، برجی درگاه ورودی پرتزیین است. همه تزیینات این درگاه و کتیبه آن، اعم از گره سازی و مقرنس، به جای کاشی، از قطعات تراشیده سنگ ساخته شده که از ویژگی های این بناست. این مقبره زیرزمینی دارد که مدخل آن در زیر درگاه ورودی اصلی است. در دوره معاصر، قسمت هایی از نقوش و کتیبه های سردر فروریخته و سنگهای ازاره اطراف برج و طرفین مدخل آسیب دیده بود. در حدود ۴۰ سال پیش، اداره فرهنگ آذربایجان غربی بنا را تعمیر و قسمت های از بین رفته را بازسازی کرد. (منبع: الف-۱)

از نظر معماری این بنا با مقبره‌های قرن ششم هجری قمری بخصوص مقبره‌های مراغه و سایر مقبره‌های دوره‌های سلجوقی مشابهت فراوانی دارد. مقبره سه گنبد ارومیه از سکوی بلندی که به شکل استوانه و مدور ساخته شده است. قطر بنا ۵ متر و ارتفاع آن ۱۳ متر می‌باشد. ساختمان فعلی دو طبقه است و در چهار سمت آن دریچه‌هایی وجود دارد. طبقه اول به نام سردابه خوانده می‌شود که دارای پوششی قوس‌دار است و بدین وسیله از طبقه دوم مجزا می‌شود. درب کوچک طبقه اول یک متر و ۷۰ سانت ارتفاع دارد. طبقه دوم که اتاق مقبره خوانده می‌شود دارای دری به ارتفاع دو و نیم متر است. به عبارت دیگر، بنای استوانه‌ای شکل مدور دارای دخمه‌ای است که قسمت فوقانی آن را به وسیله آجر تبدیل به بنایی شامل اتاق مقبره کرده‌اند و مدخل آن در یک قالب معماری پر نقش و نگار محاط شده و در بدنه استوانه‌ای برج تعبیه شده است. سقف اصلی گنبد و دیوارهای آن تماماً سالم و بر جا می‌باشد. طبقه دوم بنا مانند سایر مقادیر دوره سلجوقی روی سردابه احداث شده است. مصالح قسمت‌های تحتانی بنا تا ارتفاع حدود ۳.۶ متر از سنگ‌های تراش خاکستری رنگ ساخته شده و از این قسمت به بالا تمام مصالح بنا از آجرهای چهار گوش می‌باشد. این اثر در تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۱۴ با شماره ثبت ۲۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. (منبع: ویکی‌پدیا)

برای مشاهده تصاویر بیشتر و همچنین مدارک فنی مقبره سه گنبد ارومیه (شامل: پلان ها، برش ها، مقطع ها و پرسپکتیو) به بخش گالری تصاویر این مطلب، در ادامه صفحه مراجعه نمایید.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1328{/gallery}

نظرات (0)

نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

  1. ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما