مدرسه غیاثیه خرگرد خواف

مدرسه غیاثیه خرگرد خواف در روستای خرگرد شهرستان خواف استان خراسان رضوی واقع شده. کتیبه ای در ایوان جنوب شرقی بنا مورخ 846 و کتیبه سردر دارای تاریخ 848 است. کتیبه دیگری در ایوان جنوب غربی تاریخ 849 را نشان می دهد.

بنای مدرسه غیاثیه خرگرد خواف به فرمان خواجه غیاث الدین پیراحمد خوافی وزیر شاهرخ تیموری ساخته شده که بنای مسجد و مقبره مولانا شیخ زین الدین ابوبکر در تایباد نیز از دیگر آثار وی می باشد. معماران سازنده بنا استادان غیاث الدین شیرازی و قوام الدین شیرازی بوده اند. قوام الدین معمار معروف دوره تیموری و سازنده مساجد گوهرشاد در هرات و مشهد بوده است.

مدرسه غیاثیه خرگرد خواف را شاید بتوان نمونه کامل معماری دوره تیموری به شمار آورد. تمامی نماها از یک حالت افقی آرام بخش برخوردار می باشد که در معماری تیموری آهنگی تازه است. کاشی کاری معرق حیاط دارای طراحی نیرومندی است و از لحاظ رنگ بسیار غنی می باشد. بنای مدرسه در دوران سلطنت شاهرخ تیموری احداث گردید. این مدرسه برای طلاب علوم فقهی حنفی ساخته شده بود و با آغاز سلطنت شاه اسماعیل صفوی فعالیت آن متوقف شد. بنا به نقل اهالی خواف شاه اسماعیل در سال 916 طی سفر به خراسان به خواف آمد وبالغ بر 70 نفر از طلاب و مدرسین این مدرسه را از دم تیغ گذراند.

در جنگ جهانی دوم تعدادی سرباز روسی در این بنا اقامت داشتند و به مقدار زیادی از تزیینات آن با شلیک گلوله آسیب رساندند. ازاره ایوان ها و حجرات طبقه همکف از سنگ های مرمر ساخته شده بود که بیشتر آنها از مدرسه خارج و در بناهای دیگری به کار گرفته شده است. دو برج واقع در ضلع شمال شرقی و نماهای خارجی مدرسه دارای تزیینات سنگ مرمر و کاشی بوده که امروزه از بین رفته است.

دفتر فنی حفاظت آثار باستانی از سال 1349 شمسی به تعمیر این بنا پرداخته که عملیاتی مرمتی هنوز ادامه دارد. طی این اقدامات ابتدا قسمت های درحال ریزش و شکستگی های بنا مرمت شد و سقف های فروریخته بازسازی گشت. همچنین قسمتهایی از سنگ های ازاره بنا درگورستان و بناهای منطقه بدست آمد و با استفاده از آنها ازاره مدرسه بازپیرایی گردید. تعمیر مقرنس های گچی، تثبیت و تعمیر انواع کاشی های معرق، هفت رنگ و معقلی و تثبیت نقاشی های درون فضاها از دیگر اقدامات این دوره است.

در جریان این تعمیرات آثار تزیینات مختلفی از جمله کاشی کاری، مقرنس، گچبری و ویترای با شیشه های رنگی در بنا بدست آمد که نماهای داخلی و خارجی مدرسه را تزیین می کرده اند. کشف این آثار خصوصا در نماهای خارجی، علیرغم گرایش معماری اسلامی به درون گرایی، مورد توجه کارشناسان قرار گرفت. همچنین کاشی کاری بسیار نفیس دوره تیموری در تزیین نماهای صحن از امتیازات این بنا محسوب می شود وآثار به جا مانده از آن هنوز از درخشندگی و زیبایی بسیار برخوردار است. (منابع: الف-1)

برای مشاهده تصاویر بیشتر و همچنین مدارک فنی مدرسه غیاثیه خرگرد خواف (شامل: پلان ها، برش ها، مقطع ها و پرسپکتیو)  به بخش گالری تصاویر  این مطلب، در ادامه صفحه مراجعه نمایید.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1320{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید