مسجد جامع قروه ابهر

مسجد جامع قروه ابهر با قدمت یک هزار سال، یکی از بناهای تاریخی روستای قروه در کیلومتر ۱۵ جاده ابهر - تاکستان استان زنجان است. این مسجد که به مسجد جمعه نیز معروف می‌باشد از آثار دوران سلجوقی (قرن پنجم هجری قمری) است که همانند مساجد دوران سلجوقی به سبک چهار ایوانی ساخته شده و گنبد زیبای آن بر چهار فیلپوش استوار است.

فضای اصلی مسجد جامع قروه ابهر، صحن گنبدداری است که دو شبستان را در غرب و شرق خود جای داده است. بنای این مسجد در تاریخ ۱۳۴۱/۱۲/۰۵ به شماره ۴۳۳ در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسید و همچنین هیئت‌های خارجی به سرپرستی آقای ام ای وی ور، گلایس و خانم هلن تحقیقات و پژوهشهایی در خصوص این مسجد انجام داده‌اند که نتایج آن در دست نیست. مسجد جامع قروه ابهر، یکی از بناهای تاریخی ارزشمند منطقه ابر رود (رود کبیر) و قابل مقایسه با شبستان‌های مسجد جامع قزوین و کابل است. گفتنی است، فضای اصلی مسجد، صحن گنبدداری است که دو شبستان را در غرب و شرق خود جای داده‌است. تزئینات برجای مانده در این بنا شامل کتیبه‌ای به خط ثلث مزین به نگاره‌های گیاهی (سنه۵۸۵ ه‍. ق) در پای فیلپوشها و کتیبه به خط نسخ بر فراز محراب (سنه۴۱۳ ه‍. ق) همراه با ترنجهای درهم بافته شده گچی و سطوح زیبا با طرحهای آجرچینی، این مسجد دوره سلجوقی را تبدیل یه یکی از شاهکارهای هنری قرون میانی اسلامی ساخته‌است. شایان ذکر است که هنگام تحقیقات بر روی این مسجد یک لایه خاکستر همراه با زغال به قطر ۴ سانتی‌متر بدست آمد که نمونه‌های آن جهت انجام آزمایش‌های کربن ۱۴ به آزمایشگاه مرکزی ارسال گردیده‌است. آخرین امام جمعه و جماعت این مسجد آیة الحق آقامیر سیدابوالفضل حسینی بوده. (منبع: ویکی‌پدیا)

کتیبه ای بر محراب گنبدخانه مسجد جامع قروه ابهر حاکی از آغاز ساختمان مسجد در سال ۴۱۳ است. در کتیبه ای دیگر، زیرگنبد، تاریخ تعمیر و تجدید ساختمان مسجد سال ۵۷۵ ذکر شده است. در فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران آمده که این مسجد در ردیف قدیمی ترین بناهای دوره ی اسلامی در ایران است و براساس کتیبه ها، باید آن را از بناهای مهم قرن پنجم هجری قمری دانست. قسمت علیای محراب گنبدخانه، به سبک دوران آل بویه با اشکال مختلف تزیین شده است. ظاهرا یگانه بخش باقی مانده از بنای اصلی مسجد، گنبدخانه آن است. نمازخانه‌های شرق و غرب و جنوب این گنبدخانه با خشت و کاهگل و خرده سنگ و در دوره های بعد از قرن 5، ساخته شده است؛ البته ممکن است که نمازخانه های شرقی و غربی را براساس نقشه اولیه مسجد ساخته باشند. دیوارهای گنبدخانه سابقا پوشیده از کتیبه ها و نقوش درهم بافته و حاشیه های نقاشی شده بوده است که امروزه آثار بسیار کم رنگی از این تزیینات در زیر لایه های اندود گچ باقی است. سطح داخلی گنبد تزیینات درهم بافته گچی داشته که بر اثر نفوذ آب باران به داخل گنبدخانه، به شدت آسیب دیده و بخش اعظم آن فروریخته است. گچ بری محراب گنبدخانه نیز آسیب بسیار دیده و بخش هایی از آن از بین رفته است. در سال ۱۳۵۳ شمسی، بنای مسجد و گنبدخانه آن مرمت و سطح خارجی گنبد با آجر بازسازی شده است. (منبع: الف-۱)

برای مشاهده تصاویر بیشتر و همچنین مدارک فنی مسجد جامع قروه ابهر (شامل: پلان ها، برش ها، مقطع ها و پرسپکتیو) به بخش گالری تصاویر این مطلب، در ادامه صفحه مراجعه نمایید.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1336{/gallery}

ارسال نظر