کتیبه ای بر دیوار مسجد جامع تبریز به تاریخ 972 وجود دارد؛ و بر فراز در ورودی شمالی این مسجد، تاریخ 1106 دیده می شود. ورودی شرقی صحن نیز کتیبه هایی مورخ به 1216 و 1294 دارد.

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم ترین و قدیمی ترین ابنیه مذهبی ایران است. کاوشهای باستان شناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر اصفهان، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده های شهر اصفهان کاربری داشته است.

یکی از نخستین مسجدهای ساخته شده در ایران که بنای آن را به قرن دوم تا سوم هجری نسبت می دهند، مسجد جامع بروجرد (معروف به مسجد جمعه) می باشد. بروجرد از شهرهای قدیمی غرب ایران است که در شمال دشت حاصلخیز سیلاخور در استان لرستان قرار گرفته‌ است.

مسجد جامع زنجان در قرن سیزدهم هجری قمری در دوره قاجاریه ساخته شد. بانی این مسجد عبد الله میرزا دارا، پسر فتحعلی شاه قاجار بوده است. تاریخ بنای این مسجد سال 1237 و پایان ساخت آن سال 1242 اعلام شده و در دوره های بعد هیچ فضایی به آن اضافه نشده.

مسجد جامع بابل در شهرستان بابل استان مازندران، حد فاصل چهارراه شیدا و چهارراه فرهنگ واقع شده. این اثر در تاریخ 10 مهر 1380 با شماره ثبت 4175 به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد جامع اردستان بنایی تاریخی در شهر اردستان واقع در شمال استان اصفهان است. معمار بنا استاد محمود اصفهانی است.

مسجد جامع اشترجان در 36 کیلومتری جنوب غربی اصفهان در منطقه لنجان واقع شده. این مسجد یکی از نمونه های نفیس معماری ایلخانی از اواخر سلطنت محمد خدابنده (اولجایتو) به شمار می آید و در تاریخ 12 اسفند 1315 با شماره ثبت 263 به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

از ويژگي هاي مهم مسجد ابرقو (ابرکوه) دو محرابه بودن آن است، به طوری که محراب بزرگ يا اوليه ی مسجد همانند بناهاي مغولي ساخته شده است و با جهت قطب مغناطيسي شمال 47 درجه اختلاف دارد که به منظور اصلاح این محراب، محراب دومي ساخته شد که اين محراب به قدري قبله سابق اين مسجد را اصلاح مي کند.

مسجدجامع آمل در كاردگر محله يا محله مسجد جامع آمل (از شهرستانهای استان مازندران) واقع است. اين بنا داراي چند دسترسي اصلي و فرعي است. خيابان مهديه و انقلاب مسيرهايي هستند كه اين بنا را به خيابان شهيد بهشتي مرتبط و خيابان هفده شهريور آن را با ميدان 17 شهريور در ميدان اصلي شهر، متصل مي سازد.

این مسجد تاریخی در آذربایجان شرقی، خیابان خواجه نصیر مراغه، كوچه حاتمي و در محله سالارخان واقع شده و با  شماره ثبتی ۶۴۳ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌ است. بنای مسجد مربوط به دوران قبل از صفویه است، به موجب کتیبه مرمری موجود در دیوار جنوبی، مسجد در دوره شاه طهماسب اول در تاریخ ۹۷۶ هجری قمری بازسازی شد و دوره ی قاجاریه نیز مجدد مرمت گردید. اين بنا به علت دخل و تصرفات مكرر فاقد ويژگيهاي معماري است.

مسجد جامع ارومیه یکی از آثار کهن و قدیمی شهر تاریخی ارومیه آذربایجان غربی است و در خیابان اقبال قرار دارد. این مسجد در میان بازار قدیمی شهر واقع شده و یکی از ارکان اصلی بافت قدیمی شهر است.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

صفحه5 از5