خانه جهان آرایی

خانه جهان آرائی در خیابان محتشم، کوچه سرپله شهر کاشان استان اصفهان قرار دارد. تاریخ ساختمان خانه به سال 1237 ه.ق مربوط می شود و بانی آن حاج سید حسین و معمار سازنده بنا استاد علی مهندس بوده است.

خانه جهان آرایی ترکیبی از چهار مجموعه فضائی است که دو مجموعه شمالی و جنوبی حیاط به ارتفاع دو طبقه و دو جبهه دیگر یک طبقه هستند. مهم ترین مجموعه فضائی خانه در جبهه جنوبی آن واقع شده است. در میان این مجموعه یک فضای سرپوشیده قرار دارد که فضاهای پیرامونش در دو طبقه رو به سوی آن کرده اند. سقف این فضا دارای تزیینات کاربندی پرکاری است. در جنوب، شرق و غرب این فضای سرپوشیده راهروها و ایوان هایی در هر دو طبقه واقع شده اند و در ضلع شمالی آن یک تالار مرتفع پنج دری نشسته که از سوی دیگر به حیاط خانه می نگرد. قرارگیری این تالار و فضای سرپوشیده در کنار یکدیگر مجموعه فضایی مستقلی را بوجود آورده و خود دارای یک ورودی جداگانه است که مستقیماً به فضای سرپوشیده راه می یابد.

 

علاوه بر این یک مطبخ کوچک مخصوص این فضا نیز در گوشه جنوبی آن دیده می شود. این تدابیر نشان می دهد که مجموعه فوق عملکرد عمومی داشته و محل برگزاری مراسمی خاص بوده است. در کنار سردر ورودی این بخش بادگیری دیده می شود.

جبهه شمالی خانه دارای یک تالار پنج دری است که از طریق کفش کن های طرفین می توان به آن راه یافت. این جبهه نیز مانند جبهه جنوبی از سطح حیاط بالاتر نشسته و نمائی کاملاً مشابه با جبهه جنوبی دارد. هر یک از این نماها در ترکیب کلی از سه قاب و قوس بزرگ تشکیل شده که پنجره ها در درون آنها جای گرفته اند. تنظیم این تقسیمات کلی نما با بازشوهای فضاهای پشت آنها از نکات قابل تامل در معماری خانه است.

در جبهه شرقی حیاط یک تالار پنج دری با شاه نشین همراه با دو اتاق دو دری در طرفین آن دیده می شود. سرستون های رواق سرتاسری این جبهه دارای تزیینات زیبای گچبری می باشند. قرارگیری ستون های رواق به گونه ای است که در این نما نیز دهانه میانی رواق در مقابل سه بازشو تالاری پنج دری واقع شده است. جبهه غربی خانه نیز شامل یک تالار و دو اتاق در طرفین آن می باشد. تالار میانی این جبهه کمی از لبه حیاط عقب نشسته و بدین ترتیب ایوان کم عمقی هم سطح با حیاط پدید آمده است. نمای این جبهه از حیاط آجری است در حالی که سه جبهه دیگر با اندود گچ پوشیده شده اند. همچنین نوع در و پنجره های آن نشان می دهد که این بخش از خانه بکلی تغییر شکل یافته است.

زیرزمین های خانه در جبهه های جنوبی و شرقی آن قرار دارند و ورود به آن ها از حیاط صورت می گیرد. زیرزمین جبهه جنوبی شامل دو بخش متوالی می باشد  که قسمت انتهائی آن در سطح پایین تری از زیرزمین اصلی و در خارج از محدوده خانه واقع شده است.

در گوشه جنوب شرقی خانه یک حیاط خدماتی مخصوص مطبخ و در مجاورت آن دیده می شود. این حیاط از یک سو به فضای سرپوشیده جبهه جنوبی و از سوی دیگر به رواق جبهه شرقی ارتباط می یابد.

ورودی اصلی بنا در گوشه شمال شرقی آن قرار دارد. سردر ورودی که در میان یک دیوار کاهگلی ساده قرار دارد دارای تزیینات زیبای آجری است و سقف هشتی آن مزین به کاربندی است. حیاط خانه پایین تر از سطح کوچه واقع شده بنابراین هشتی ورودی پس از طی یک مسیر پلکانی به سطح حیاط می رسد. در میانه حیاط و در امتداد محور اصلی آن یک حوض طویل قرار دارد که بر جبهه اصلی خانه تاکید می کند.

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}936{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید