خانه مرتضوی

نوشته شده توسط محمد صامتی

خانه مرتضوی در خیابان علوی، خیابان قلعه جلالی، شهر کاشان استان اصفهان قرار گرفته است. خانه مرتضوی در تاریخ 24 اسفند 1383 با شماره ثبت 11576 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

بخش اصلی خانه مرتضوی اصفهان؛ از سه مجموعه فضایی تشکیل شده که در سه جبهه حیاطی مربع شکل نشسته اند. خانه دارای گودال باغچه بوده، حیاط در طبقه بالا به صورت سطح باریکی این گودال باغچه را دور می زند و فضاهای سه جبهه را به یکدیگر پیوند می دهد. در ضلع شمالی، این سطح از حیاط توسط دو ردیف پله مستقیم به کف گودال باغچه متصل می شود که به نظر می رسد این پله ها بعدا ساخته شده باشند.

فضاهای جبهه شمال غربی مجموعه از روی طبقه همکف ارتفاعی معادل دو طبقه پیدا کرده و بلندتر از سایر قسمت ها می باشند. این جبهه دارای یک ایوان و یک تالار پنج دری در میانه و دو اتاق سه دری در دو سوی ایوان است. جبهه جنوب شرقی بنا را می توان فضایی یکپارچه تلقی کرد که توسط چند ردیف ستون به یک تالار میانی و دو سه دری در طرفین تقسیم شده است. تکرار ستون ها در طرفین دو ورودی تالار، صورتی از کفش کن را در فضا القاء می کند. این فضای وسیع از یک سو به اتاقی بدون نورگیری و از سوی دیگر به ورودی خانه مرتبط می شود و به این طریق می تواند به صورت فضای مستقلی مثل یک حسینیه در خانه مورد استفاده قرار گیرد. فضاهای جبهه جنوب غربی ترکیبی غیر متعارف دارند به طوری که یک راهرو عریض در میانه نمای این جبهه و دو اتاق سه دری در دو سوی آن قرار گرفته اند. حیاط خلوتی غیر منظم در پشت گوشه غربی این جبهه واقع شده، به این ترتیب یکی از اتاق های سه دری مذکور از دو ضلع به فضاهای باز گشوده می شود.

در زیر سه جبهه فوق سرداب های مفصلی قرار گرفته اند. سرداب جبهه شمال غربی مشتمل بر یک فضای وسیع در عقب و فضایی ایوان مانند در جلو است که با حیاط گودال باغچه در ارتباط کامل می باشد. همچنین اتاق های دیگری در اطراف این فضاها ساخته شده اند. سرداب جنوب شرقی دارای یک تالار و اتاقی در پشت آن و دو اتاق در طرفین تالار است. فضای تالار نیز تبادل هوائی کامل با حیاط دارد. هر یک از اتاق های طرفین تالار یک فضای نیمه باز کم عمق در مقابل خود دارند.

در زیرزمین جبهه جنوب غربی دو اتاق وجود دارد که هر یک دارای پیش فضائی در مقابل خود هستند. حیاط مرکزی با حوض مستطیلی در وسط و باغچه بندی متقارن نسبت به حوض آرایش یافته است.

در شمال شرقی حیاط اصلی خانه، فضای باز دیگری وجود دارد که هر چند امروز کاملا به حیاط خانه متصل است اما به نظر می رسد بعدها به مجموعه خانه مرتضوی الحاق شده است. این حیاط دوم نیز مانند حیاط اصلی خانه در دو طبقه ساخته شده ولی دارای شکل هندسی کاملی نیست.

در هر یک از طبقات همکف و زیرزمین جبهه جنوب شرقی این بخش سه اتاق ساده وجود دارند که در طبقه همکف دارای ورودی جداگانه بوده، می توانند به صورت فضایی مستقل از سایر فضاهای مجموعه عمل نمایند. در جبهه شمال غربی این حیاط در سطح گودال باغچه یک رواق و در جبهه شمال شرقی همین سطح طاق نماهایی دیده می شوند. این دو جبهه در طبقه همکف تنها دیوارهایی نماسازی شده اند.

مشاهده 2604 مرتبه

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}932{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید