خانه فرهنگی و مظفری یزد

خانه فرهنگی و مظفری یزد در محله پشت باغ، خیابان فرخی، کوچه حسینیه نقشین، کوچه شهید بکایی، دربند عربها قرار گرفته است.

خانه فرهنگی و مظفری شامل دو خانه می باشد که در حدود 100 سال قدمت دارد. بانی خانه شمالی علی محمد فرهنگی و بانی خانه جنوبی محمدحسین مظفری است. این دو برادر که فرزندان حاج ملاعباس عرب اند، خانه های خود را در باغ بزرگ جدشان، حاج محمدتقی عرب و در جوار خانه های عمو زاده هایشان، فاتحها، بنا کرده اند. به جز این دو خانه که هر یک حیاطی مستقل دارد، در پس جبهه جنوب شرقی حیاط شمالی؛ عرصه ای بسیار کوچک و مستقل واقع است: حیاطی کوچک و اتاقی رو به آن.

هر دو حیاط اصلی مستطیل شکل و در امتداد شمال شرقی-جنوب غربی است. به این ترتیب، ایوانهای اصلی آنها، که هر دو در یک جهت و در جبهه جنوب غربی اند، پشت به قبله دارند.

ورودی اصلی خانه، در بین دو حیاط و در گوشه شرقی حیاط جنوبی جای گرفته است و با راهروی کوتاهی به حیاط جنوبی (حیاط بزرگ) و از طریق دالانی با چند پیچ به گوشه جنوبی حیاط شمالی (حیاط کوچک) متصل می شود. ارتباط مستقل هر حیاط با ورودی بر تفکیک دو خانه تاکید می کند که این با شکل بستر طرح نیز مطابقت دارد؛ اما راهرو کوتاهی که جبهه شمال شرقی حیاط بزرگ را به گوشه حیاط کوچک وصل می کند وحدت این دو خانه را برجسته می سازد. در دالان ورودی اصلی، پیش از رسیدن آن به حیاط شمالی، دری به حیاط کوچک مجاور حیاط شمالی باز می شود. بعلاوه، خانه ورودی دیگری در گوشه غربی حیاط بزرگ دارد. بدیهی است که این ورودی اختصاصی حیاط جنوبی است.

جبهه ای که در آن ایوان اصلی است از دیگر جبهه های حیاط مرتفع تر است و به همین دلیل جبهه اصلی می نماید. برخلاف دیگر نماهای حیاط، نمای این جبهه، به سبب وجود ایوان بلند فراخ و راهروهایی که چون ایوانهایی کوچک جلوه می کنند، اجزای زیادی ندارد و تقسیمات آن درشت است. دیگر نماهای حیاط همه تقسیمات ریز و اجزای کوچک و متعدد دارند که این خود جبهه ایوان اصلی را متمایزتر کرده است.

در ایوان، ترکیب فضای زیر بادگیر با دیگر قسمتها نکته مهمی است و این ترکیب در اغلب ایوانهای بادگیردار خانه های سنتی دیده می شود. در این ترکیب، دهانه فضای زیر بادگیر به قدری است که، بخش اعظم دیوار انتهایی ایوان را گرفته و نفوذ طاقچه ها و دیوارهای تراش خورده ایوان به داخل این فضا، آن را به ایوان پیوند داده است. در عین حال، استقرار این فضا بر محور تقارن ایوان و حیاط و در بهترین نقطه برای نظر به حیاط آن را معتبرترین و شریف ترین نقطه ایوان یا به عبارتی شاه نشین آن کرده است.

در حیاط خانه دوم یا حیاط شمالی، مهم تر از هرچیز حضور قوی فضاهای نیم باز است: در سه جبهه حیاط، سه فضای نیم باز یا ایوان قرار دارد. به این ترتیب، فضاهای نیم باز این حیاط بیش از حیاط جنوبی است. این فضاهای نیم باز یا ایوانها که در میانه جبهه ها نشسته و مهم ترین عضو هر جبهه اند، نقاط متعدد و معتبری برای نظر به حیاط خانه اند.

در مورد نماسازی جبهه جنوب غربی نیز نکته ای شایان ذکر است: متقارن نبودن راهروهای دو طرف ایوان در برش افقی بنا، در مقایسه با نمای متقارن این جبهه، نشان می دهد که در چشم سازندگان این خانه، طرح نما و ترکیب اجزای آن بسیار مهم بوده است؛ به طوری که حتی اگر در یک طرف ایوان امکان احداث راهرو نبوه است، با ساختن بخش کوچکی از آن، ترکیب متقارن و معمول نمای جبهه ایوان را حفظ کرده اند. به این ترتیب، در این نظام طراحی، نما حاصل یا تجلی شیوه آرایش فضاها در کنار هم نیست؛ بلکه خود اصالت دارد و در انتظام فضایی موثر است. (منابع: الف-1)

گالری تصاویر (برای مشاهده لطفا عضو شوید)

{gallery}1301{/gallery}
برای ارسال نظر ثبت نام نمایید