خانه مهربان گودرز یزد

خانه مهربان گودرز یزد معروف به خانه مستروای در محله سرتل، خیابان آیت الله کاشانی، کوچه بهرام زاده در شهر یزد قرار گرفته است. خانه مهربان گودرز یزد حدود 120 سال قدمت دارد و لذا خانه ای قاجاری محسوب می شود. این خانه به فردی به نام مهربان گودرز تعلق داشته است. او مدتها در بمبئی هندوستان ساکن و در آنجا به مستر وای مشهور بوده است.

بستر خانه مهربان گودرز یزد مستطیل کشیده ای است در جهت شمال- جنوب که به گوشه جنوب غربی آن بخش کوچکی منضم است. خانه نیز همه سطح بستر را فراگرفته است. خانه مهربان گودرز یزد دو حیاط اصلی دارد: حیاط بزرگ درمیانه بخش اصلی زمین واقع است و حیاط کوچک در میانه بخش انضمامی. غالب فضاهای اطراف حیاط اصلی یک طبقه است؛ اما حیاط کوچک (بدون احتساب گودال باغچه آن) با بنایی دو طبقه احاطه شده است. به جز این دو حیاط، دو حیاط بسیار کوچک در شمال مجموعه قرار دارد.

ورودی اصلی خانه در میانه جبهه شمالی قرار دارد و از سردر و هشتی و دالان تشکیل شده است. دیگر ورودی خانه، با یک راهرو، در جنوب ضلع شرقی، مستقیما به گوشه حیاط اصلی مرتبط است. در مرکز حیاط دوم خانه، حیاط گود نشسته کوچکی قرار دارد که فضای باز را به سطح زیر زمین رسانده است. فضاهای جبهه غربی این حیاط در زیر زمین توسط دری به بیرون خانه مرتبط اند؛ و به این ترتیب، بنا ورودی سومی پیدا کرده است. در مرکز جبهه جنوبی حیاط اصلی، تالار بزرگ چلیپا شکل، که طول آن برابر با عرض حیاط است، با بادگیری مرتفع قرار گرفته که راه رسیدن به آن راهروهای طرفین است. جبهه شمالی متقارن با جبهه جنوبی است و فقط به جای تالار، پنج دری در میانه آن قرار گرفته است.

باید گفت در خانه مهربان گودرز یزد، اصل توازن و تقارن چهره داخل حیاط(نماها) بسیار حائز اهمیت بوده است، به طوری که نماها تقریبا مشابه و متقارن هم هستد. قابل ذکر است که در طرح بنا، قرارگیری دو راهرو همسان (هریک متعلق به جبهه ای) در کنج های حیاط اصلی است. به این ترتیب، نماهای چهارسمت حیاط اصلی با عناصری مشابه خاتمه می یابد که نماهای هم جوار را به یکدیگر می پیوندد.

از دیگر نکات قابل توجه در حیاط اصلی فقدان ایوان یا رواق یا کلا فضای نیم باز قابل اعتنا در نقطه ای مهم از آن است؛ گو اینکه احتمال دارد تالار خانه مهربان گودرز قبلا ایوانی بزرگ و عمیق بوده باشد. در هر حال، در وضع کنونی، حیاط اصلی کاملا در تسلط و حصار فضاهای بسته است.

بخش اعظم زیرزمین خانه مهربان گودرز یزد در بخش جنوب غربی حیاط شرقی، یعنی در اطراف گودال باغچه، واقع است و پاره های دیگر از آن در اطراف حیاط. در میان آنها، سردابی که در جبهه جنوبی خانه، یعنی در زیر تالار، قرار دارد بزرگ ترین و مهم ترین فضاست. به تبعیت از شکل حیاط، حوض آبی طویل، چون نهر آب، در محور شمالی-جنوبی حیاط قرار گرفته است و باغچه هایی کشیده با ردیفی از گیاهان مختلف آن را در میان گرفته اند. جهت گیری حوض و باغچه ها جبهه شمال و جنوب را جبهه های اصلی می نمایاند و به پنج دری شمالی و تالار جنوبی اعتبار بیشتری می بخشد. (منابع: الف-1)

گالری تصاویر (برای نمایش لطفا عضو شوید)

{gallery}1296{/gallery}

نظرات (0)

نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

  1. ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما