خانه سمسار

خانه سمسار در میدان میرچخماق، خیابان امام خمینی، کوچه سوم (شهید پاک نژاد) در شهر یزد قرار گرفته است. خانه سمسار بنایی قاجاری است و در حدود 100 سال قدمت دارد. بانی آن حاج علی اصغر سمسار است و اخیرا خانمی آلمانی آن را خریده و تعمیر کرده است.

بیشتر فضاهای خانه سمسار در دو جبهه شمال و جنوب حیاط واقع است و از این رو جبهه جنوبی عمیق تر است و فضاهای وسیع تری دارد. جبهه های شرقی و غربی حیاط بیشتر به فضاهای نیم باز مانند ایوان و ایوانچه اختصاص یافته است. پاره دیگر بستر طرح، همچون تکه زمین الحاقی باریک و کشیده ای (در امتداد شرقی-غربی) در پس ضلع غربی حیاط قرار گرفته است. این بخش به ورودی خانه اختصاص یافته است. ورودی خانه علاوه بر راهرو طویل و هشتی، عمارت کوچک دو طبقه ای نیز دارد که خود حیاطی مجزا داشته و فضاهای بسته در جبهه شرقی آن قرار گرفته اند. به این ترتیب در ورودی این خانه، واحد مسکونی کوچکی به وجود آمده که مستقل از بخش اصلی خانه قابل استفاده است.

در بیشتر خانه های ایرانی، راه ورود به حیاط از گوشه یا یکی از راهروهای کناری فضاهای اصلی است اما در خانه سمسار راه ورود به حیاط خانه از درون ایوان شرقی است. (یعنی راه به عنصر پراهمیت درون حیاط) و این مایه تظاهر بیشتر آن درحیاط شده است. به این ترتیب، همچنان که سلسله مراتب کاملی برای ورود به خانه و حیاط آن ترتیب یافته، برای خروج از آن، مسیر روشن وآشکاری پدید آمده است.

در بین جبهه های حیاط، جبهه جنوبی مفصل تر است و فضاهای متعددی دارد و در مرکز آن، فضای نیم باز وسیع و چلیپا شکلی قرار گرفته است که به لحاظ شباهت قاعده اش به تالارهای وسیع می توان آن را ایوان تالار مانند، نامید. این مکان فضای اصلی این بخش و نیز کل خانه است.

علی رغم تاکید بر مرکز در همه جبهه ها، ترکیب کلی و اجزای جبهه های شمالی و جنوبی با جبهه های شرقی و غربی تفاوت دارد؛ مثلا بخش اعظم دو نمای شرقی و غربی را فضاهای خالی و نیم باز (ایوان و ایوانچه) تشکیل می دهند و برعکس، دو جبهه شمالی و جنوبی را (به جز مرکز جبهه جنوبی)، فضاهای بسته یعنی سه دری ها و پنج دری ها اشغال کرده اند. همچنین در نمای ایوانها و ایوانچه های دو جبهه شرقی و غربی از قوس و قاب استفاده شده است؛ در حالی که در دو نمای شمالی و جنوبی، قاب بیشتر است. در ضمن بادگیر رفیع و زیبایی نیز بر فراز جبهه جنوبی جلوه گری می کند. در مقابل، آب نمای حیاط، چون جوی آبی کشیده، در جهت شرقی-غربی امتداد یافته است که می توان آن را تاکیدی بر ایوانهای شرقی و غربی حیاط دانست. به این ترتیب رقابتی زیبا در میان دو محور متعامد حیاط پدیدار شده است. جالب آنکه به سبب قرار گرفتن دو آب نمای کوچک در دو طرف باغچه ها و در مقابل دو نمای شمالی و جنوبی، این رقابت گرم تر و شیرین تر جلوه می کند.

در میان فضاهای کوچک و بزرگ و متنوع در زیرزمین خانه، حوضخانه ای وسیع و چلیپا شکل در زیر ایوان اصلی جلب نظر می کند. تزیینات سقف و وسعت آن و استقرارش بر محور حیاط، آن را از فضاهای اصلی خانه می نماید. (منابع: الف-1)

گالری تصاویر (برای نمایش لطفا عضو شوید)

{gallery}1265{/gallery}

نظرات (0)

نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

  1. ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما