خانه فاتح ها یزد

خانه فاتح ها در شهر یزد، محله پشت باغ، خیابان فرخی، کوچه حسینیه نقشین، کوچه شهید بکایی، دربند عربها قرار گرفته است.

خانه فاتح ها از دو خانه تشکیل شده است: خانه حاج محمد صادق فاتح، با قدمت صد و پنجاه سال؛ خانه حاج عبدالوهاب فاتح به قدمت صد سال. خانه اول، خانه کوچک تر در کنار باغی بزرگ در پست حسینیه نقشین قرار گرفته و بانی آن حاج محمد تقی عرب، فرزند حاج محمدباقر عرب بوده است. دو نسل از فرزندان حاج محمدتقی عرب در این خانه زندگی کردند تا آنکه خانه به حاج محمدصادق فاتح رسید. سپس برادر او، حاج عبدالوهاب فاتح، خانه دوم را در جوار آن بنا کرد و به این ترتیب مجموعه خانه فاتح ها یزد شکل گرفت. این مجموعه امروزه با پاره ای تعمیرات تکیه شده است.

هر حیاط خانه با فضاهای مختلف محصور شده است. از این دو دسته فضا، یکی بزرگتر ولی یک طبقه است و دیگری قدری کوچک تر اما دو طبقه است. جبهه شمال غربی حیاط کوچک تر (حاج محمد صادق) در جوار جبهه جنوب شرقی حیاط بزرگ تر (حاج عبدالوهاب) قرار دارد. فضاهایی که به این ترتیب در کنار یکدیگر قرار گرفته اند روزنه ها یا پنجره هایی به یکدیگر دارند؛ و در نتیجه در این بخش از مجموعه، جبهه ای واحد به وجود آمده که از دو لایه فضا تشکیل شده است: یک لایه به حیاط شمال غربی (حیاط بزرگ) و لایه دیگر به حیاط جنوب شرقی (حیاط کوچک) تعلق دارد. دو راهرو نیز در میان فضاهای این بخش حیاط ها را به یکدیگر متصل می کنند.

این بنا چند ورودی از جهات مختلف دارد؛ لیکن ورودی اصلی آن در جبهه جنوب غربی است. هشتی این ورودی از یک طرف به حیاط بزرگ تر و از طرف دیگر به حیاط کوچک تر مرتبط است. این هشتی مدخل دیگر نیز دارد که هر یک به اتاقی از یک بخش باز می شود. دیگر ورودی بنا که شکلی ساده دارد، در گوشه شرقی واقع است. در این ضلع، راهروی طویل از ورودی آغاز و به اتاقی در کنج شمالی حیاط کوچک ختم می شود. این اتاق خود دری به اتاقی دیگر در گوشه شرقی حیاط بزرگ دارد. به واسطه این اتاقها، راهرو ورودی به حیاط بزرگ خانه می رسد. همچنین در ابتدای این ورودی، راهروی از آن منشعب و به حیاط کوچک می پیوندد.

اولین نکته درباره نماهای این مجموعه تفاوت نماسازی دو حیاط با یکدیگر می باشد، به طوری که اصلی ترین تفاوت ها در مقیاس و اشکال آنهاست؛ قوسهای نماهای حیاط کوچک، همه جناغی و تیزه دار است، در حالی که قوس های نماهای حیاط بزرگ کمانی است. همچنین قاب ها و نمای ایوان ها و پنج دری و سه دری و پنجره های حیاط وسیع بزرگ تر از حیاط کوچک است. اصولا تفاوت در نظام اشکال و اندازه های نماهای حیاط در برخی از خانه های شهر یزد دیده می شود. که این تفاوت ها امکان آن را فراهم کرده است که در قالب هندسه و نظم و تقارن و قواعد ثابت طراحی، حال و هواهای متنوعی ایجاد شود.

در ضمن قاعده زیبای تقابل پر و خالی، که در برخی نماهای رو به هم خانه های سنتی یزد اغلب در دو نما از چهار نما دیده می شود، در اینجا تجسم کامل یافته و همه نماهای متقابل را شامل شده است. در نتیجه رقابت دل نواز فضای پر و خالی در چشم بیننده تکرار می شود.

از دیگر نکات خانه، بادگیری بسیار بلند بر رأس ایوان اصلی حیاط کوچک است. ارتفاع زیاد بادگیر آن را عنصری موثر در معماری خانه کرده و به همین علت، استقرار آن بر فراز این ایوان بر اهمیت حیاط کوچک افزوده است. (منابع: الف-1)

نظرات (0)

نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

  1. ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما