خانه عرب ها یزد

خانه عرب ها یزد در محله شاه ابوالقاسم، کوچه رو به روی مسجد چهل محراب این شهر قرار گرفته. خانه عرب ها از دو خانه تشکیل شده که قدمتشان به حدود صد و سی سال می رسد. بانی خانه جنوبی، مشهور به خانه محمودی، حاج محمدکاظم عرب و بانی خانه شمالی مشهور به خانه داورها، حاج ابوالقاسم عرب است که هر دو ار فرزندان حاج محمدعلی عرب بودند.

خانه عرب ها یزد مجموعه ای است از چند حیاط در میان فضاهای بسته و نیم باز، به جز فضاهای باز صرفا ارتباطی یا خدماتی، شش حیاط مرکزی در این مجموعه وجود دارد که هر یک کانون بخشی مستقل محسوب می شود؛ هر چند که خانه حیاط کوچک هفتمی در طبقه دوم دارد. اغلب حیاط های خانه یا ورودی مشترک دارند یا با راهروها و دالانهایی به یکدیگر مرتبط می شوند. این مجموعه تقریبا در امتداد شمال غربی- جنوب شرقی گسترش یافته و در نتیجه یک ضلع حیاط ها - همه مستطیل شکل- در سمت قبله واقع شده است. معمولا در میانه جبهه قبلی حیاط ها، مهم ترین اتاق یا ایوان اصلی آن بخش قرار گرفته و به این ترتیب این جبهه اعتبار یافته است.

arabs house in yazd 14

ارتفاع بناهای مجموعه تقریبا یکسان است. به همین علت، حجم کلی آن واحدی یکپارچه به نظر می رسد که گویی حیاطها را در آن تراشیده اند. این خود به اهمیت حیاطها در مجموعه افزوده و آنها را عناصر هویت دهنده بخشهای مختلف خانه کرده است. در برش های افقی مجموعه می توان دالان ها یا راهروهای پر پیچ و خمی را دید که گویی می کوشند تا هم بیرون را به حیاط یا حیاطی را به حیاط دیگر پیوند دهند و هم آنها را از یکدیگر جدا کنند.

این مجموعه از دو خانه تشکیل شده است، اما تفکیک کامل این دو از هم آسان نیست؛ چرا که علاوه بر وجود ورودی مشترک در بین دو خانه، راهرویی در میان حیاط بزرگ خانه محمودی و یکی از حیاط های خانه داورها وجود دارد که از پیوند نزدیک دو خانه حکایت دارد. شاید در گذشته این مجموعه یک خانه و متعلق به یک خانواده بوده و بعدا میان فرزندان تقسیم شده باشد.

در خانه محمودی، جبهه شمال غربی حیاط اصلی عمیق تر از دیگر جبهه هاست و تالار خانه نیز در مرکز آن قرار دارد. این تالار چلیپا شکل با ارسی زیبا و بزرگی به حیاط می نگرد. توجه گوشوارها به تالار، قاعده چلیپایی تالار، ارتفاع و سقف چهار ترک تالار، همه به ایجاد حس مرکزیت این فضا کمک می کنند. به این ترتیب اگرچه تالار با ارسی بزرگی به حیاط خانه مرتبط است، خود منزلت بسیار دارد و می توان آن را عنصر اصلی خانه و فضایی مستقل و کامل تلقی کرد.

arabs house in yazd 06

از دیگر ویژگی های این خانه مساحت زیر زمین های آن است؛ مساحت همه فضاهای زیر زمین تقریبا معادل مساحت فضاهای طبقه اول است. اغلب این فضاها قاعده هایی منظم دارند و سطوح داخلی آنها تراش خورده و کار شده است و لذا فضاهای زیرزمین، اعتبار یافته اند. در میان فضاهای متنوع زیرزمین، سرداب بزرگ زیر تالار پر اهمیت تر است. این فضای وسیع دارای دیوارها و سقف پرکار و ارتفاع زیاد است و جزء اصلی ترین فضاهای خانه می باشد که اگرچه از فضای باز بهره ای ندارد، مکانی زیبا و آرام برای سکونت و محیطی مطبوع در اوقات گرم سال است.

خانه داورها در مقایسه با خانه محمودی، حیاطهای بیشتر اما کوچک تر دارد. کلا پنج حیاط دارد که یکی از آنها در طبقه فوقانی واقع است. اصلی ترین ورودی خانه داورها در جبهه شمال شرقی می باشد. حیاط اصلی خانه داورها در شمال غربی خانه واقع است که نکته قابل توجه آن، تفاوت بارز دو نمای جبهه های رو به رو از حیث مقیاس و اندازه و ترکیب عناصر می باشد. یکی دارای ایوانی بلند و مرتفع و دیگری دارای اتاق های کوچک و کوتاه است. پس از حیاط اصلی، حیاط گوشه شرقی بزرگ ترین و مهم ترین حیاط خانه داورها است. این حیاط هیچ ارتباط مستقیمی با حیاط اصلی ندارد و ارتباط آنها فقط از طریق راهرو و ورودی اصلی است. به این ترتیب حیاط دوم خانه، خود بخش مستقل و مفصلی را تشکیل داده است. (منابع: الف-1)

arabs house in yazd 09

خانه عرب ها یزد در تاریخ 24  بهمن 1375 با شماره ثبت 1842 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

نظرات (2)

This comment was minimized by the moderator on the site

با سلام
سایت بسیار مفیدی دارید
در نقشه ها شماره فضا ذکر شده ولی نام فضاها موجود نیست
در صورت امکان شماره فضاها درج نمایید
بازهم سپاس

This comment was minimized by the moderator on the site

سلام
ممنون از لطفتون نقشه هایی که اطلاعاتشون موجود باشد را حتما قرار می دهیم.

نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

  1. ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
0 Characters
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما