خانه علومی یزد

خانه علومی یزد، در محله قصابها، میدان میرچخماق، کوی قصابها این شهر قرار دارد. این خانه را آخوند ملاباقر اردکانی و فرزندش، ملاحسین که لقب علومی گرفت و جد علومیهای یزد است، بنا کرده اند. قدمت خانه علومیها اولی به صد و پنجاه سال و دومی به صد وبیست سال می رسد.

در نظری کلی به این خانه، می توان فضاهای مختلف آن را به سه بخش تقسیم بندی نمود: 1) بخش شمال غربی که حیاطی مستطیل شکل است و فضاهایی در سه جبهه شمال شرق و شمال غرب و جنوب غرب آن قرار دارد، 2) بخش میانی، حیاطی بزرگ و مفصل که سه جبهه جنوب شرق و جنوب غرب، و شمال غرب آن را فضاهای گوناگون فراگرفته است و در مرکز آن نیز، گودال باغچه ای هست که فضاهای مختلفی در پیرامون آن قرار دارد؛ 3)بخش جنوب شرقی، قطعه زمینی که ظاهرا در گذشته باغ بوده است و به همین دلیل در اینجا باعنوان باغ، از آن نام می بریم که چشم اندازی زیبا برای فضاهای خانه بوده و از این طریق به بخش میانی خانه پیوند می خورده است.

بستر کل مجموعه تقریبا به شکل مستطیل و کشیدگی آن در جهت جنوب شرقی-شمال غربی است. در ضمن می توان کل مجموعه را به دو پاره بزرگ تر تقسیم کرد: حیاط شمال غربی یا حیاط کوچک خانه؛ مجموعه حیاط میانی و باغ. اصولا در معماری قدیم ما، ترکیب خانه و باغ نادر است. خانه های قدیمی این شهر و حتی بسیاری از شهرهای دیگر ما متشکل از فضایی باز است که با فضاهای بسته و نیم باز محصور و مرکز توجه شده است؛ لیکن در باغ قدیمی کل مجموعه در سیطره فضای باز است، به طوری که فضای بسته یا در آغوش فضای باز جای می گیرد یا آنکه یکی از اجزای آن می شود. در این خانه، فضاهای بسته در ضلع شمال غربی باغ واقع شده اند و از منظره آن بهره می برند.

هر یک از دو حیاط خانه دستگاه ورودی مستقلی دارد. اکنون ارتباط دو حیاط با یکدیگر بسیار محدود است. در واقع این دو خانه هایی مجزایند که به ظرافت با یکدیگر ارتباط یافته اند. در ضمن با توجه به مشهودات واضح است که طرح دو بخش یا دو عرصه خانه در کلیت خود از نظم و اصول دقیق و یکسانی تبعیت می کنند اما فضاهایی با کیفیت هایی متنوع و متفاوت عرضه می دارند.

از دیگر نکات بارز طرح وجود گودال باغچه در مرکز حیاط بزرگ است که البته وجود گودال باغچه منحصر به این خانه نیست و در بسیاری از خانه های سنتی دیده می شود؛ اما آنچه در گودال باغچه این خانه باید مطمح نظر قرار گیرد عمق زیاد آن نسبت به ارتفاع نماهای حیاط است، که به اندازه ارتفاع دو طبقه بوده و این امر باعث شده که گودال باغچه، حیاطی مستقل در دل حیاط اصلی جلوه کند.

house of oloumi yazd 04

نحوه قرارگیری کلی فضاهای این خانه به گرد حیاط ها همچون اغلب خانه های قدیمی شهر است، اما از خصوصیات قابل توجه این بنا، قرارگرفتن جبهه جنوب شرقی حیاط بزرگ در میان حیاط و باغ و نظر کردن یکسان به هر دوست: اتاق های این جبهه از یک طرف به فضای باز محصور با فضاهای بسته می نگرند و از طرف دیگر، با چشم انداز وسیع و سرسبز باغ رو به رویند.

در طرح نماهای حیاط کوچک تر خانه نیز، ترکیب قوس های کلیل و جناغی شایسته تامل است. قوسهای جناغی در قابهای باریک (نمای راهرو) یک در میان در بین قوسهای کلیل، متعلق به فضاهای اصلی تر، جای گرفته اند. تفاوت شکل این قوسها با یکدیگر تنوعی دل نواز در این نماها پدید آورده است. بعلاوه، با این ترکیب، عناصر تشکیل دهنده نماهای مورد بحث به دو شکل ساده خلاصه شده است. (منابع: الف-1)

house of oloumi yazd 06

نظرات (0)

هنوز نظری ارسال نشده است

بهتر است نام و نظر خود را فارسی تایپ کنید ( برای انتشار سریع نظر یا افزودن فایل پیوست، باید وارد حساب کاربری خود شوید )
0 کاراکتر
پیوست (0 / 3)
انتشار موقعیت