حمام محتشم کاشان

حمام محتشم کاشان در میدان کمال الملک، خیابان محتشم، کوچه محتشم این شهر در استان اصفهان قرار دارد. به گفته اهالی محل و متولی حمام محتشم، این حمام احتمالا در اواخر دوره قاجاریان یا اوایل دوره پهلوی در جای بنای مخروبه ای که احتمالا حمام بوده بنا شده. در طی زمان، بنای حمام به ضرورت مرمت شده، که در این مرمت ها، نورگیرها را فلزی و شیشه ای و پایین دیوارها و کف فضاها را موزاییک یا کاشی کرده اند و در نتیجه، صورت اصیل بنا خدشه دار شده است.

حمام محتشم، شامل یک حمام بزرگ، بخش اعظم بنا و یک حمام کوچک می باشد. حمام بزرگ از دو فضای اصلی، سربینه و گرم خانه، تشکیل شده که هر دو قاعده ای هشت و نیم هشت دارند و اندازه هایشان تقریبا مساوی است. برگرداگرد سربینه، سکویی قرار دارد. طاق نماهای تعبیه شده در دیوارهای سربینه به سکو وسعت بخشیده اند و فضاهایی برای نشستن و استراحت و کندن رخت پدید آورده اند. طاق سربینه رسمی بندی دو طبقه دارد. خطوط رسمی بندی این طاق با کاشی کاری، برجسته تر و نمایان تر شده. قرارگیری حوض هشت گوش میانه سربینه در زیر نورگیر سقف موجب تلالو نور در آب شده و به فضا طراوت و زندگی بخشیده است. سربینه به حیاطی کوچک، در امتداد یکی از محورهای خود، مرتبط است. از این فضا، که مشابه آن در دیگر حمام ها دیده نمی شود، احتمالا برای خشک کردن لباسها و لنگ ها استفاده می کرده اند.

میان در، که واسط سربینه و گرم خانه است، به سادگی و با چرخش نود درجه این دو فضا را به یکدیگر متصل و در عین حال، از هم تفکیک می کند. در میان در این حمام، به خلاف معمول، سکویی با حوضی کوچک در آن دیده می شود. راه فضاهای خدماتی نیز از همین فضاست. در واقع، میان در فضای واسط در بین بخش های مختلف حمام است. گرم خانه سقف مدور ساده ای دارد که ارتفاع آن از سقف سربینه کمتر است و نورگیر میانه آن روشنایی زیادی برای گرم خانه فراهم می کند. اختلاف رنگ کف بخش میانی گرم خانه با دیگر قسمت های آن از وجود حوض آب در زیر این نورگیر خبر می دهد. وجود دو طاق نمای عمیق در دو سوی گرم خانه آن را وسیع تر کرده.

در ضلع دیگر گرم خانه نیز، فضایی عقب نشسته مکانی دیگر برای شستشو ایجاد کرده است. خزینه، برخلاف معمول، در دو طرف این فضا، یعنی در گوشه گرم خانه، قرار گرفته است و در گوشه دیگر، خلوت گرم خانه قرار دارد. منبع آب گرم و گلخن (گلخن ترکیبی از: گل= حرارت، جوش + خن= خانه یا پسوند مکان است و بدین ترتیب گلخن آتشگاه حمام می باشد) حمام در زیر زمین و در پشت این فضاهاست، چنان که بخش زیادی از گلخن در زیرگذر مجاور حمام قرار دارد.

ورودی بنا از دو بخش تشکیل شده است: یکی سردر و هشتی اول، که در بین حمام بزرگ و کوچک مشترک است؛ و دیگری دالان و هشتی دوم، که ویژه حمام بزرگ است. سردر حمام ترکیب خاصی دارد. این سردر قاعده ای منحنی شکل دارد که از لبه گذر عقب نشسته است. قوس روی سردر و دو سر ستون آجری پرکار در طرفین آن و سنتوری سردر سلیقه های دوره قاجاریان را نشان می دهد. پس از سردر، هشتی مشترک دو حمام واقع است که با دو ردیف پله به حمام ها راه می یابد: پلکانی به طرف پایین و هشتی حمام بزرگ؛ پلکانی به طرف بام، که راه رسیدن به حمام کوچک است. در بناهایی که شامل دو حمام بزرگ و کوچک اند، معمولا ورودی هر یک از حمام ها از ابتدا مستقل است و مشابه ورودی حمام محتشم در دیگر حمام ها کمتر دیده می شود.

پس از طی پلکانی منتهی به بام، از طریق پلکانی دیگر می توان به حمام کوچک رسید. این حمام بسیار کوچک و مختصر، ظاهرا خصوصی بوده. در این حمام، فضای کوچکی با قاعده مربع نقش هشتی یافته که به سربینه مرتبط است. سربینه فضایی با قاعده مربع شکل در میانه دارد که در سمت ورودی، با قاعده نیم هشت توسعه یافته است. در طرفین این بخش میانی، دو فضا به صورت سکوهایی بالاتر نشسته اند و حوض هشت گوش میانه سربینه این فضا را کامل می کند. سربینه مستقیما با گرم خانه ارتباط دارد که آن هم فضایی کوچک است. در این حمام، حوض آب و خزینه دیده نمی شود و شیوه استحمام مشخص نیست. (منابع: الف-1)

نظرات (0)

هنوز نظری ارسال نشده است

بهتر است نام و نظر خود را فارسی تایپ کنید ( برای انتشار سریع نظر یا افزودن فایل پیوست، باید وارد حساب کاربری خود شوید )
0 کاراکتر
پیوست (0 / 3)
انتشار موقعیت