حمام کردشت جلفا

حمام کردشت جلفا در بخش سیه رود، روستای کردشت استان آذربایجان شرقی قرار گرفته است. برخی محققین گفته اند که این بنا منسوب به دوره صفویان است. این بنا و دیگر قسمت های قلعه کردشت به دستور عباس میرزای قاجار مرمت شده که آثار این مرمت امروزه مشهود است. با این حال، عده ای بر این نظرند که این حمام و دیگر بناهای قلعه کردشت همگی متعلق به زمان جنگهای عباس میرزای قاجار با روس ها می باشد.

حمام کردشت جلفا، مانند اغلب حمام های سنتی، از دو بخش اصلی، سربینه و گرم خانه، تشکیل شده است. نکته جالب توجه در این حمام رعایت تقارن طرح در آن است. چنین تقارنی در جای گیری اجزای طرح معمولا در دیگر حمام ها دیده نمی شود. همه فضاهای حمام، که خود متقارن اند، یا بر روی محور اصلی تقارن بنا نشسته اند یا دو به دو به قرینه در دو طرف محور اصلی قرار گرفت اند. محور اصلی نیز از به هم پیوستن مرکز سربینه و گرم خانه، یعنی دو فضای اصلی حمام، پدید آمده است. سربینه، قاعده ای هشت ضلعی دارد که در چهار وجه آن، درگاه های ورود و خروج قرار دارد و در چهار وجه دیگر، چند غرفه. در میانه سربینه، قسمتی به شکل هشت و نیم هشت مجزا شده است. هشت ستون سنگی با سرستون های مقرنس در پیرامون این قسمت و گنبد رسمی بندی مرتفعی بر فراز آن موجب تمایز و تفکیک آن شده است. بر گرداگرد این بخش، سکوهایی نشسته اند که در چهار جهت اصلی، با چهار گنبد کوتاه تر پوشیده شده اند. دیوارها و طاق ها و تویزه های سربینه پوشیده از آهک بری با نقوش گیاهی است. در میانه سربینه، به احتمال قریب به یقین، حوضی وجود داشته است که امروزه نیست. گنبد میانی سربینه و هر یک از گنبدهای کوچک تر اطراف آن نورگیرهایی در رأس دارند. در سوی شرقی سربینه، دو درگاه متقارن هست که از طریق دالانهایی به میان در، فضایی هشتی مانند که از وسط محور به گرم خانه مرتبط می شود، راه می یابند.

گرم خانه حمام سه بخش دارد و بخش میانی با چهارستون سنگی و گنبدی که بر فراز آن است از دو بخش طرفین خود متمایز می شود. هر یک از این دو بخش، که فضای شستشو است، حوضی مستطیل شکل در میانه دارد. خزینه قاعده ای به شکل مستطیل دارد و رو به روی ورودی گرم خانه واقع شده. ورودی خزینه طاق نمایی نسبتا عمیق با قاعده ای نیم هشت دارد. با طی چند پله می توان به خزینه رسید. درکف خزینه، تیان بزرگی قرار دارد که سوخت را در زیر آن می افروخته و آب خزینه را گرم می کرده اند. تیان خزینه از جنس مفرغ است. دود حاصل از آتش نیز از طریق گربه روها حمام را گرم می کرده و در انتها، از دودکش خارج می شده است. امروزه آتش خانه و انبار سوخت که در پشت خزینه قرار داشت، از بین رفته است. در طرفین خزینه، دو خلوت وجود دارد که دیوارها و سقف های آنها پوشیده از تزیینات پرنقش و نگار است و هر یک راهی اختصاصی به خزینه دارد.

راه های ورود به حمام در ضلع غربی آن است؛ راهی از بام و راهی از زیرزمین (نقب) به دو هشتی مشابه می رسند که این هشتی ها از درگاه هایی متقارن به سربینه راه می یابند. یافتن دلایل و علل ساخت این نوع ورودی منوط به بررسی کامل تر است. (منابع: الف-1) حمام کردشت جلفا در تاریخ 1381/11/12 با شماره 1655 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

نظرات (0)

هنوز نظری ارسال نشده است

بهتر است نام و نظر خود را فارسی تایپ کنید ( برای انتشار سریع نظر یا افزودن فایل پیوست، باید وارد حساب کاربری خود شوید )
0 کاراکتر
پیوست (0 / 3)
انتشار موقعیت